Het leest als een politieke thriller: een grote natuurplas, tonnen aan omstreden afval, topambtenaren die de regels versoepelen en een jarenlange juridische strijd tegen de journalistiek. De Zembla-onderzoeksrapportage over het storten van granuliet in natuurplas ‘Over de Maas’ legt een pijnlijk dossier bloot over de relatie tussen het bedrijfsleven en de overheid.
Wat is granuliet eigenlijk?
De kern van het conflict draait om granuliet, een restproduct uit de steenslagindustrie. Volgens producent Bontrup (via dochteronderneming GIB) is het een nuttige grondstof. Echter, milieudeskundigen en oud-milieuofficier van justitie Gustaaf Biezeveld stelden in de uitzending dat het volgens de wet helemaal geen ‘grond’ is, maar afval.
Het verschil is cruciaal: voor afval gelden veel strengere regels dan voor grond. Door het als grond te bestempelen, kon het materiaal goedkoop en op grote schaal gedumpt worden in de Gelderse natuur.
De rol van Rijkswaterstaat en Halbe Zijlstra
Zembla reconstrueert in de video hoe topambtenaren van Rijkswaterstaat een opmerkelijke rol speelden. Ondanks waarschuwingen van eigen adviseurs over de schadelijke gevolgen voor mens en milieu, leek de weg voor de afvalstort vrijgemaakt te worden.
Hierbij valt ook de naam van oud-minister Halbe Zijlstra, die na zijn politieke carrière lobbyist werd voor het betrokken bedrijf. De uitzending onderzoekt welke invloed deze politieke connecties hebben gehad op de besluitvorming rondom de natuurplas.
Een jarenlange juridische strijd
Na de oorspronkelijke uitzending in 2020 liet het bedrijf het er niet bij zitten. Er volgde een juridisch gevecht van bijna zes jaar tegen Zembla en de geïnterviewde deskundigen.
- In 2022 oordeelde de rechtbank nog dat Zembla moest rectificeren.
- In 2024 werd dit in hoger beroep vernietigd.
- In oktober 2025 heeft de Hoge Raad definitief geoordeeld dat de publicaties van Zembla rechtmatig waren.